Những lưu ý khi uống trà xanh để tốt cho sức khỏe

Trà xanh là thức uống quen thuộc, được nhiều người lựa chọn nhờ hương thơm thanh, vị chát nhẹ và cảm giác tỉnh táo sau khi uống. Tuy nhiên, uống trà không đúng thời điểm, pha quá đặc hoặc sử dụng quá nhiều có thể gây mất ngủ, bồn chồn, khó chịu ở dạ dày và ảnh hưởng đến khả năng hấp thu một số dưỡng chất. Người đang mang thai, thiếu sắt, dùng thuốc hoặc nhạy cảm với caffeine cũng cần thận trọng hơn. Vì vậy, hiểu rõ những lưu ý khi uống trà xanh sẽ giúp bạn tận hưởng hương vị của chè mà vẫn phù hợp với thể trạng và thói quen sinh hoạt hằng ngày.

Nội dung bài viết

Không nên uống trà xanh quá đặc

Trà càng đặc không đồng nghĩa với việc mang lại nhiều lợi ích hơn. Khi sử dụng quá nhiều chè hoặc ngâm trong thời gian dài, lượng caffeine và các hợp chất tạo vị chát trong nước tăng lên.

Một ấm trà quá đặc có thể khiến người uống gặp các biểu hiện như:

Bồn chồn, hồi hộp.
Tim đập nhanh.
Khó ngủ.
Đau đầu.
Cảm giác cồn cào trong bụng.
Khô miệng hoặc buồn nôn.
Đi tiểu nhiều hơn bình thường.

Đối với người mới uống Trà Tân Cương Thái Nguyên, nên bắt đầu bằng nước trà pha nhẹ, sau đó điều chỉnh lượng chè theo khẩu vị. Không nên cho quá nhiều trà rồi kéo dài thời gian ngâm để tạo nước thật đậm.

Nếu trà có vị chát gắt, hãy giảm lượng chè, hạ nhiệt độ nước hoặc rút ngắn thời gian hãm.

Cần kiểm soát tổng lượng caffeine trong ngày

Trà xanh có chứa caffeine tự nhiên. Hàm lượng cụ thể thay đổi theo loại trà, lượng lá sử dụng, nhiệt độ nước và thời gian pha.

FDA cho biết đối với phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh, tổng lượng caffeine khoảng 400 mg mỗi ngày thường không liên quan đến tác dụng bất lợi. Tuy nhiên, mức độ nhạy cảm giữa mỗi người rất khác nhau. Một số người có thể mất ngủ hoặc hồi hộp dù chỉ dùng lượng nhỏ.

Khi tính lượng caffeine, không nên chỉ tính trà xanh mà cần cộng cả các nguồn khác như:

Cà phê.
Nước tăng lực.
Nước ngọt chứa caffeine.
Chocolate.
Một số thuốc cảm hoặc thực phẩm bổ sung.

Nếu sau khi uống chè xuất hiện cảm giác run tay, tim đập nhanh, lo lắng hoặc đau đầu, bạn nên giảm lượng sử dụng và theo dõi phản ứng của cơ thể.

Hạn chế uống trà vào chiều tối

Caffeine có tác dụng kích thích hệ thần kinh, giúp cơ thể tỉnh táo nhưng cũng có thể làm chậm quá trình đi vào giấc ngủ.

Người nhạy cảm với caffeine nên tránh uống trà xanh vào cuối buổi chiều hoặc buổi tối. Khoảng cách phù hợp giữa lần uống trà cuối cùng và giờ ngủ tùy thuộc vào cơ địa từng người.

Một số người vẫn ngủ bình thường khi uống trà sau bữa tối. Tuy nhiên, người khác có thể gặp tình trạng:

Khó đi vào giấc ngủ.
Ngủ không sâu.
Thức giấc nhiều lần.
Cảm giác mệt mỏi vào sáng hôm sau.

Nếu bạn thường xuyên khó ngủ, hãy chuyển thời điểm thưởng trà sang buổi sáng hoặc đầu giờ chiều. Đồng thời, nên pha chè loãng hơn và tránh uống nhiều nước trà trong một lần.

Xem thêm Trà hữu cơ là gì? Đặc điểm và cách nhận biết trà hữu cơ

Không nên uống trà khi bụng quá đói

Uống trà đặc lúc bụng rỗng có thể gây cảm giác cồn cào, buồn nôn hoặc khó chịu ở vùng bụng đối với một số người.

Caffeine và vị chát trong trà có thể khiến người có hệ tiêu hóa nhạy cảm cảm thấy không thoải mái, đặc biệt khi nước chè được pha rất đậm.

Thời điểm phù hợp hơn là sau khi đã ăn nhẹ hoặc sau bữa ăn một khoảng thời gian. Người thường xuyên bị đau dạ dày, trào ngược hoặc buồn nôn khi uống trà nên:

Pha trà loãng hơn.
Không uống lúc đói.
Không uống nước trà quá nóng.
Hạn chế dùng trà đặc liên tục.
Theo dõi phản ứng của cơ thể.

Nếu các triệu chứng tiêu hóa xuất hiện thường xuyên hoặc nghiêm trọng, nên trao đổi với bác sĩ thay vì tiếp tục tự điều chỉnh tại nhà.

Không uống trà ngay sau bữa ăn giàu sắt

Các hợp chất trong trà có thể làm giảm khả năng hấp thu sắt không heme, loại sắt thường có trong thực vật và một số thực phẩm tăng cường sắt. Vì vậy, người đang thiếu sắt hoặc có nguy cơ thiếu máu không nên uống trà đặc ngay cùng bữa ăn.

Bạn có thể tạo khoảng cách giữa việc uống chè xanh và bữa ăn, nhất là các bữa có nhiều thực phẩm cung cấp sắt như:

Các loại đậu.
Rau xanh đậm.
Ngũ cốc tăng cường sắt.
Một số loại hạt.
Viên bổ sung sắt.

Người đang sử dụng viên sắt nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về thời điểm uống phù hợp. Không nên dùng nước trà để uống viên sắt hoặc các loại thuốc khác nếu chưa có hướng dẫn chuyên môn.

Phụ nữ mang thai cần giới hạn caffeine

Trà xanh vẫn có caffeine nên phụ nữ mang thai cần tính lượng trà vào tổng lượng caffeine sử dụng trong ngày.

NHS khuyến nghị người mang thai không nên dùng quá 200 mg caffeine mỗi ngày từ tất cả các nguồn, bao gồm trà, cà phê, chocolate, nước ngọt và nước tăng lực.

Do hàm lượng caffeine trong mỗi chén trà có thể khác nhau, phụ nữ mang thai nên:

Pha trà nhẹ.
Không uống quá nhiều chén liên tục.
Hạn chế trà đặc.
Tính thêm caffeine từ cà phê và thực phẩm khác.
Trao đổi với bác sĩ nếu có thai kỳ nguy cơ cao.

Trà không caffeine hoặc nước lọc có thể được sử dụng thay thế trong một số thời điểm. Tuy nhiên, các loại trà thảo mộc cũng không mặc định an toàn hoàn toàn trong thai kỳ, vì vậy cần kiểm tra thành phần trước khi dùng.

Người đang cho con bú không nên uống quá nhiều

Caffeine có thể đi vào sữa mẹ. NHS lưu ý rằng nếu người mẹ sử dụng nhiều caffeine, trẻ có thể trở nên bồn chồn hoặc khó ngủ.

Người đang cho con bú nên quan sát phản ứng của trẻ sau khi mình uống trà hoặc cà phê. Nếu trẻ khó ngủ, quấy khóc hoặc có biểu hiện khác thường, có thể cân nhắc:

Giảm lượng trà.
Pha loãng hơn.
Uống vào buổi sáng.
Tránh uống gần thời điểm cho trẻ ngủ.
Giảm thêm các nguồn caffeine khác.

Trẻ sơ sinh và trẻ sinh non có thể nhạy cảm hơn, do đó người mẹ nên trao đổi với nhân viên y tế nếu có băn khoăn.

Thận trọng khi đang sử dụng thuốc

Trà xanh dạng đồ uống thường được xem là an toàn với đa số người trưởng thành khi sử dụng ở mức vừa phải. Tuy nhiên, trà xanh và đặc biệt là các sản phẩm chiết xuất cô đặc có thể tương tác với một số loại thuốc.

Người đang dùng thuốc dài ngày không nên tự kết hợp với viên uống chiết xuất trà xanh chỉ vì cho rằng đây là sản phẩm tự nhiên.

Xem thêm Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng trà

Cần thận trọng hơn nếu đang sử dụng:

Thuốc tim mạch hoặc huyết áp.
Thuốc hạ cholesterol.
Thuốc chống đông.
Thuốc điều trị bệnh mạn tính.
Thuốc có chứa chất kích thích.
Viên bổ sung sắt.
Nhiều loại thực phẩm bổ sung cùng lúc.

Không nên dùng nước trà để uống thuốc. Cách an toàn hơn là uống thuốc bằng nước lọc và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về khoảng cách phù hợp.

Phân biệt trà xanh pha uống và chiết xuất trà xanh

Trà xanh được pha từ lá chè khô không giống với viên nang, bột hoặc sản phẩm chiết xuất trà xanh cô đặc.

NCCIH cho biết không ghi nhận mối lo ngại đáng kể về an toàn đối với người trưởng thành khi uống trà xanh như một loại đồ uống. Trong khi đó, một số tác dụng không mong muốn, bao gồm các trường hợp tổn thương gan hiếm gặp, chủ yếu được báo cáo ở sản phẩm chiết xuất trà xanh cô đặc dạng viên hoặc nang.

Vì vậy, người dùng không nên mặc định rằng uống một chén trà và dùng viên chiết xuất là tương đương. Sản phẩm cô đặc có thể cung cấp liều hoạt chất cao hơn nhiều so với trà pha thông thường.

Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường sau khi dùng thực phẩm bổ sung, cần ngừng sử dụng và liên hệ nhân viên y tế.

Không uống trà quá nóng

Nước trà vừa pha có thể ở nhiệt độ rất cao. Uống ngay khi còn quá nóng dễ gây bỏng miệng, lưỡi và niêm mạc đường tiêu hóa.

Sau khi rót trà ra chén, nên để nguội đến mức dễ uống. Không cần cố uống khi trà còn bốc hơi mạnh để cảm nhận hương vị.

Một chén trà ở nhiệt độ vừa phải thường giúp người uống cảm nhận rõ hơn:

Hương thơm.
Vị chát.
Độ ngọt hậu.
Độ mềm của nước.
Những mùi lạ nếu sản phẩm có vấn đề.

Không nên pha nước quá nóng rồi cố làm nguội nhanh bằng cách cho đá nếu bạn đang muốn thưởng thức đúng đặc trưng của trà Thái Nguyên, vì sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể ảnh hưởng đến cảm nhận hương vị.

Không dùng trà xanh thay hoàn toàn nước lọc

Trà có thể góp phần bổ sung chất lỏng hằng ngày, nhưng không nên dùng nước chè đặc để thay thế hoàn toàn nước lọc.

Uống trà liên tục trong cả ngày có thể làm tổng lượng caffeine tăng cao mà người dùng không nhận ra. Ngoài ra, trà đặc không phải lúc nào cũng phù hợp khi cơ thể đang khát, vận động nhiều hoặc mất nước.

Nên duy trì nước lọc là nguồn nước chính. Trà xanh được sử dụng như một thức uống bổ sung, thưởng thức theo từng thời điểm phù hợp.

Người vận động mạnh hoặc làm việc ngoài trời nên ưu tiên bù nước bằng nước lọc. Không nên chỉ uống trà đậm vì cảm giác tỉnh táo không đồng nghĩa cơ thể đã được cung cấp đủ nước.

Không uống trà đã để quá lâu

Nước trà sau khi pha nên được sử dụng trong thời gian hợp lý. Trà để qua nhiều giờ có thể giảm hương, đổi màu và dễ nhiễm bụi hoặc vi sinh vật từ môi trường.

Không nên tiếp tục uống nếu nước trà có các dấu hiệu:

Mùi chua.
Mùi lạ.
Bề mặt xuất hiện váng bất thường.
Màu thay đổi rõ rệt.
Để qua đêm ở nhiệt độ phòng.
Dụng cụ chứa không sạch hoặc không có nắp.

Bã chè cũng không nên ngâm trong ấm qua đêm rồi tiếp tục pha vào ngày hôm sau. Sau mỗi buổi uống, cần bỏ bã, rửa sạch ấm và để dụng cụ khô hoàn toàn.

Chú ý cách pha để giảm vị chát

Trà xanh pha quá chát không chỉ khó uống mà còn khiến người dùng có xu hướng thêm đường hoặc uống quá nhiều nước để cân bằng vị.

Để pha trà dễ uống hơn, nên:

Sử dụng lượng chè vừa phải.
Không dùng nước đang sôi mạnh.
Tráng trà nhanh.
Hãm trong thời gian ngắn.
Rót hết nước sau mỗi lần pha.
Tăng thời gian dần ở những nước sau.
Loại bớt bột trà nếu sản phẩm có nhiều vụn.

Xem thêm Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây chè xanh đúng cách

Với chè Thái Nguyên, một ấm trà được pha đúng thường có vị chát nhẹ lúc đầu, sau đó chuyển sang hậu ngọt. Nếu trà đắng gắt hoặc gây khô miệng kéo dài, cần xem lại nhiệt độ, lượng chè và chất lượng nguyên liệu.

Không nên lạm dụng trà để giảm cân

Trà xanh thường xuất hiện trong các chế độ kiểm soát cân nặng, nhưng không phải là phương pháp giúp giảm cân nhanh.

Việc nhịn ăn rồi uống trà đặc có thể gây cồn cào, mệt mỏi và làm cơ thể khó chịu. Sản phẩm giảm cân chứa chiết xuất trà xanh, caffeine hoặc nhiều hoạt chất khác cũng có thể mang lại liều sử dụng cao hơn trà pha thông thường.

Giảm cân bền vững vẫn cần dựa trên:

Chế độ ăn phù hợp.
Vận động thường xuyên.
Giấc ngủ đầy đủ.
Kiểm soát tổng năng lượng.
Theo dõi sức khỏe cá nhân.

Không nên xem trà xanh là thuốc điều trị béo phì hoặc thay thế bữa ăn.

Ai nên thận trọng khi uống trà xanh?

Một số nhóm cần chú ý hơn khi sử dụng trà hoặc caffeine:

Người dễ mất ngủ.
Người thường xuyên hồi hộp.
Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Người thiếu sắt hoặc đang dùng viên sắt.
Phụ nữ mang thai.
Người đang cho con bú.
Người đang dùng thuốc dài ngày.
Trẻ em và thanh thiếu niên.
Người từng phản ứng mạnh với caffeine.

Điều này không đồng nghĩa tất cả những người thuộc các nhóm trên đều phải kiêng hoàn toàn. Mức độ phù hợp phụ thuộc vào thể trạng, lượng sử dụng và hướng dẫn của nhân viên y tế.

Uống trà xanh vào thời điểm nào phù hợp?

Với đa số người trưởng thành khỏe mạnh, có thể thưởng thức trà vào buổi sáng sau khi ăn hoặc đầu giờ chiều.

Nên tránh:

Uống trà đặc ngay khi vừa thức dậy và bụng còn rỗng.
Uống sát giờ ngủ.
Uống cùng lúc với viên sắt.
Uống ngay sau khi đã dùng nhiều cà phê.
Uống liên tục thay cho nước lọc.

Người nhạy cảm với caffeine nên uống sớm hơn trong ngày. Nếu trà gây khó chịu ở dạ dày, hãy sử dụng sau bữa ăn nhẹ và pha loãng hơn.

Cách uống trà xanh hợp lý

Để thưởng thức trà an toàn và dễ chịu, có thể áp dụng những nguyên tắc đơn giản sau:

Chọn trà có nguồn gốc rõ ràng.
Không pha quá đặc.
Uống lượng vừa phải.
Không dùng nước quá nóng.
Không uống lúc bụng đói nếu dễ khó chịu.
Hạn chế uống vào buổi tối.
Bảo quản trà trong bao bì kín.
Không uống nước trà có mùi hoặc màu bất thường.
Dùng nước lọc để uống thuốc.
Theo dõi phản ứng của cơ thể.

Không có số chén phù hợp tuyệt đối cho tất cả mọi người, bởi kích thước chén, độ đậm và hàm lượng caffeine trong mỗi loại trà khác nhau. Cách tốt nhất là bắt đầu với lượng nhỏ và điều chỉnh theo khả năng dung nạp.

Kết luận

Những lưu ý khi uống trà xanh chủ yếu liên quan đến lượng sử dụng, thời điểm uống, độ đậm của trà và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Trà có chứa caffeine nên uống quá nhiều hoặc quá muộn có thể gây mất ngủ, bồn chồn và hồi hộp.

Người thiếu sắt nên hạn chế dùng trà đặc cùng bữa ăn hoặc viên sắt. Phụ nữ mang thai cần kiểm soát tổng lượng caffeine trong ngày, còn người đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ nếu muốn sử dụng trà xanh thường xuyên hay dùng sản phẩm chiết xuất.

Khi được pha vừa phải và sử dụng đúng thời điểm, trà xanh có thể trở thành một thức uống thơm ngon, giúp tạo cảm giác thư thái và tỉnh táo. Điều quan trọng là lắng nghe cơ thể, không lạm dụng và lựa chọn sản phẩm chè có nguồn gốc rõ ràng.